Beter luisteren: hoe voorkom je ongevraagd advies
Iedereen kent het gevoel. Je vertelt een vriend of een collega over een probleem waar je mee worstelt. En voor je het weet vertelt die precies hoe je het zou moeten aanpakken: een ongevraagd advies. Jij blijft verbijsterd achter met je irritatie en teleurstelling: je wilde alleen maar vertellen en daarmee je gedachten en gevoelens onder woorden brengen. Maar daar was geen ruimte voor. En die ander dacht daar zomaar in een paar minuten het probleem, waar jij al een hele tijd mee worstelt, voor je op te lossen! Herken jij jezelf in die vriend of collega? En merk je dat je ook in je werk met mensen al snel in de adviserende rol schiet? Lees dan verder.
Fabrieksinstelling: ongevraagd advies geven
Dat ongevraagd advies geven doet ons brein bijna automatisch. Het is de fabrieksinstelling van ons brein. We ervaren het probleem van de ander in ons brein als ongemakkelijk. En ons brein probeert dat ongemak zo snel mogelijk te neutraliseren. De ander afschepen met een oplossing doet dat. Daarnaast vinden we het als mens fijn om onszelf in een expertrol te zetten. Dat geeft ons een prettig gevoel, dat we zogenaamd slimmer zijn dan een ander. Het versterkt ons gevoel van competentie. Dus uiteindelijk hebben we zelf meer aan ons eigen advies aan dan degene die we adviseren.
Beter luisteren betekent ongemak verdragen
Wil je beter worden in luisteren, dan moet je leren het ongemak van andermans probleem in jouw brein te verdragen. Je reactie uitstellen, nieuwsgierig blijven, vertrouwen op het oplossend vermogen van je gesprekspartner. Want juist door te blijven luisteren en aanmoedigende of uitbreidende vragen te blijven stellen (“Wat interessant, kan je er nog meer over vertellen?”), geef je je gesprekspartner de ruimte door je aandacht en tijd. Dan is het voor hem mogelijk om niet in rondjes te blijven draaien (piekerstand), maar echt in zichzelf de diepte in te gaan. Op zoek te gaan naar wat het probleem een probleem maakt, wat het met hem doet en wat hij echt belangrijk vindt waaraan een oplossing moet voldoen. Dat verdragen moet je leren en trainen. Deep Listening is een methode die je in één dag de basisbeginselen daarvoor aanleert.
Wat-vragen: vermijd dat ongevraagd advies geven
Mag je dan nooit advies geven? Ook niet als je gesprekpartner erom vraagt? Dat ligt aan de aard van het probleem. Bij wat-vragen gaat het over het algemeen over belangrijke levensvragen. Wel of niet een relatie beëindigen. Wel of niet een baan aan de andere kant van het land accepteren en je gezin laten verhuizen. Bij dit soort dilemma’s redeneren we als adviesgever al snel vanuit onze eigen waarden. Het advies sluit dan meestal niet aan bij wat de ander werkelijk belangrijk vindt. Het is dan dus zinvoller samen op zoek te gaan naar diens waarden en van daaruit hem of haar zelf de oplossing te laten formuleren.
Als trouw, loyaliteit en doorzetten belangrijke waarden voor jou zijn, zal je al snel adviseren vol te houden en te blijven proberen de relatie te verbeteren. Maar als voor de ander autonomie en harmonie belangrijk zijn, dan past stoppen met een relatie waarin controle en conflicten zijn wellicht veel beter.
Als voor jou ambitie, geld en status belangrijk zijn, zul je met jouw advies die baan te accepteren de plank misslaan als je gesprekspartner het belangrijk vindt om de wensen en gevoelens van zijn partner en kinderen te respecteren.
Hoe-vragen: advies mag, maar nog steeds na zorgvuldig luisteren
Bij vragen over: “Hoe moet ik het aanpakken?” kan meedenken de ander juist helpen. Het gaat minder over wat belangrijk is voor de ander (maar kan nog steeds wel meespelen), maar meer over aanpak, timing of manier van communiceren. Het is dan handig om eerst te vragen hoe zwaar dit probleem is voor de ander. Want mensen hebben vaak pas behoefte aan advies als de ‘lijdensdruk’ van het probleem hoog is. Zo niet dan is erover klagen meestal voldoende en volstaat jouw luisterende oor. Het is dus belangrijk om te vragen waaraan de ander behoefte heeft, een luisterend oor of meedenken. Voorkom dat je voor de ander gaat invullen hoe groot diens probleem is en met adviezen komt die de plank volkomen misslaan.
Zelf doen!
Onthoud dat een kant-en-klaar en ongevraagd advies van jou vaak minder goed werkt dan de oplossing die iemand zelf heeft bedacht. Mensen zijn gemotiveerder om in actie te komen als ze kunnen doen wat ze zelf hebben bedacht vanuit hun behoefte aan autonomie en competentie. Meedenken betekent niet dat je jouw manier als enige oplossing presenteert. Het betekent dat je samen vanuit gelijkwaardigheid en verbondenheid verschillende scenario’s de revue laat passeren. En dat de ander vrijelijk kan variëren en kiezen tot er iets ligt dat bij hem of haar past. Stel de vraag: “Wat zou je zelf het liefste doen?” Verken wat hem of haar nog tegenhoudt.
Helpen, fixen, en dienen representeren drie verschillende kijken op het leven. Wanneer je helpt, zie je het leven, de ander, als zwak. Wanneer je fixt, zie je het leven, de ander als gebroken. Wanneer je dient, zie je het leven, de ander als heel. Helpen en fixen zijn wellicht het werk van het ego en dienen het werk van de ziel. ― Rachel Naomi Remen
Dienend luisteren
Velen van ons hebben geen fijne associaties met de woorden dienen en nederigheid. Toch zijn deze begrippen belangrijk voor een goede luisteraar. Vanuit nederigheid luisteren, dienend luisteren, betekent eigenlijk dat je zegt: “Ik weet de antwoorden ook niet, maar ik geef je graag de tijd en de ruimte om met aandacht en zonder tijdsdruk naar je te luisteren. Vertel, ik ben nieuwgierig.” Om dat goed te kunnen is het belangrijk om te leren het ‘niet weten’ te verdragen. En om de oh zo menselijk behoefte om de expert uit te hangen te leren herkennen en neutraliseren. Gelukkig kun je dit trainen.
Deep Listening Luistertraining: leer niet weten verdragen
Ben je benieuwd naar wat Deep Listening voor jou kan betekenen? Er is nog 1 plek vrij bij de training op 20 juni. Of doe mee op 19 september of 21 november 2026.
Lees hier mee over de 1-daagse Deep Listening Luistertraining.
